Prehistoria

Segundo o catálogo arqueolóxico do concello de Lalín do ano 1999, estas mámoas formaban parte dun conxunto de sete, coñecido como Mámoas da Cruz, das que na actualidade só se conservan tres. Que se corresponderían cos números 1, 6 e 7 do mapa.

Existen duas mámoas máis situadas na coñecida como Zarra do Canal que tamén se conservan.

Nos anos 2007 e 2008 con motivo das obras do tren de alta velocidade leváronse a cabo algunhas intervencións arqueolóxicas nas que se atoparon arredor de 30.000 fragmentos e obxetos a maioría de cerámica, muiños de man, instrumentos para machacar e tamén obxetos de adorno persoal de ouro e de bronce. Aínda que o achado mais importante foi o de varias sepulturas de inhumación, cambiando a idea que os expertos tiñan, ata o momento, de que os castrexos incineraban os cadáveres. 

As primeiras propeccións fixéronse no verán de 2015, nelas atopáronse dúas posibles vivendas e mais de douscentos fragmentos de cerámica de diferentes épocas.

No ano 2016, en outra etapa da excavación, consolídase unha das vivendas atopadas nas primeiras prospeccións e atópanse varios obxetos como útiles de pedra, elementos de bronce, pesas de tear, entre outros. Todos os utensilios e fragmentos atopados no castro son expostos nunha sala específica do museo “Casa do Patrón” situado moi preto.